بسم الله الرحمن الرحیم
فرهنگ اقوام و طوایف چه در سطح ملی و منطقه ای و چه در سطح بین المللی, آداب و رسوم, عقاید, باورها و ارزش هایی شکل میدهد که در قالب های مختلف مانند: شعر, موسیقی, ضرب المثل و تکیه کلام, بازی های ورزشی و تفریحی, انواع غذاها, نذورات, زیارت ها و مکان های مقدس, داستان های عامیانه و لغات, لهجه اختصاصی و … انعکاس داده میشود. در بخش اول (با کلیک بر این لینک به بخش اول مراجعه کنید) در این باره مطالب مفیدی را خدمت شما خوانندگان محترم عرض کردیم و به ادامه این مطلب میپردازیم
نذورات
١. نذر زيارت حضرت سيد شاه قباد ولی (سالانه).
٢. نذر لب آب برای دختر حضرت سید شاه قباد ولی.
٣. نذر دوازده امام(علیهم السلام).
٣. نذر زیارت سخی.
۵. نذر دیکچه حضرت زینب(سلام الله علیها).
ء. نذر امام حسین(ع).
٧. نذر سر خاک اموات.
٨. نذر قومی که برخی اقوام برای خدا و شادی روح جد بزرگوارشان و در راس آن حضرت سید شاه قباد ولی رحمت الله علیه, سالانه معمولا در تابستان انجام میشود.
زیارتها و مکان های مقدس
١. زيارت حضرت سيد شاه قباد ولى (ره).
٢. زيارت حضرت شاه ولی (شاه والح).
٣. زیارت دوازده امام در قول درة حصار.
۴. زیارت دوازده امام در پیوندا.
۵. زیارت سخی در تر کرمنج.
ء. شاه دُلدُل در قُتوغ.
٧. سرخ پوشون (پوشان)، در درشدیار.
٨. خواجه سرخپوشان در آهنگران.
٩. تکیه خانه ها و مساجد.
مراسم مذهبی
بعد از ادای نماز و حج و پرداختن زکات و خمس، مهمترین مراسم مذهبی مردم سنگلاخ مانند سایر شیعیان جهان، زیارت عتبات عالیات و بر گزاری مجالس عزاداری برای سرور آزادگان جهان امام حسین(علیه السلام ) و یارانش در ایام عاشورا و سایر فصول سال به مناسبت های مختلف میباشد.
هر یک از تکالیف واجب و سنت مذهبی، ویژگیهای خاص خود را دارد. به طور مثال کسانیکه در قدیم از زیارت حج بیت الله شریف و نیز عتبات عالیات در عراق بر می گشتند، مردم به دیدن آنها رفته و آنها نیز در حد توان برای هر نفر یک مهر کربلا، تسبیح و چند دانه خرما هدیه میکردند. برای بزرگان خانواده و برخی دوستان نزدیک، جانمازی و کفنی تبرک شده از مکه و مدینه نیز می آوردند تا در موقع مرگ با آن کفن شوند. در سالهای اخیر ولیمه نیز رواج شده،
حاجیان و کربلایی ها مردم را دعوت نموده و با برگزاری ختم قرآن ولیمه هم میدهند.
در ایام عاشورا مجالس اصلی عزاداری در تکیه خانه ها معمولاً قبل از ظهر بر گزار میشود، اما مجالس فرعی، بعد از ظهر و شبها در حسینیه ها و مساجد تشکیل میشود. مهمترین حسینیه و تکیه خانۀ سنگلاخ، تکیه خانۀ ملاخیل، بود که قبل از آن تکیه خانهای وجود نداشت. این تكيه
خانه را ملا سید مرتضی مشهور به ملای کته(بزرگ) عموی پدر آیتالله سیدعلیجان علم الهدی، تأسیس نموده بود. در این تکیه خانه تا زمان حیات شهید حجت الاسلام کربلایی معلم (شیخ گلحسین شریفی) رسم بر آن بود که بعد از جمع شدن مردم ذاکرین در پای منبر به شکل دایرهای گرد هم آمده و ذکر خاص پای منبر را میخواندند. این ذکر را شیخ گلحسین میخواند و بقیه او را همراهی می کردند. متن ذکر پای منبر در تکیه خانۀ ملاخیل به این شرح است:
«ترویح روح پر فتوح، مطهر، منور، مزکای، معلای حضرت اباعبدالله الحسین(علیه السلام) را با ساير جانباختگان راه خدا از مایان یاد و شاد و آمرزش اموات، به حق سورۀ مبارکۀ فاتحه صلوات.
ای فلک حیف از حسینم ای فلک
کشته شد نور دو عینم ای فلک
شاه ما را سر بریدند
تشنه در خونش کشیدند
ای فلک حیف از حسینم
دست عباسش بریدند
مشک آبش را دریدند
ای فلک حیف از حسینم
اکبر آن سرو روانش
غرق خون شد نوجوانش
ای فلک حیف از حسینم
قاسمش نو کدخدا شد
حجله اش ماتم سرا شد
ای فلک حیف از حسینم
اصغر آن خورشید رویش
تیر خورده در گلویش
ای فلک حیف از حسینم
آه و واویلا, واویلا, صد واویلا
بعد از ذکر صلوات، کودکان و نوجوانان نوحهخوان به نوبت پيش روى منبر ايستاده شده نوحه هایشان را میخوانند و بعد از آنها افراد بزرگتر نوحه خوان روى پلة دوم منبر نشسته, روضه های حفظ شده یا نوشته شدۀشان را با صوت و لحن حزن انگیز می خوانند و در آخر خاتم و ملای اصلی برخاسته و در پلۀ آخر منبر نشسته بعد از خطبه و سخنرانی، روضه خوانی وسینه زنی دعا میکند و مردم نذر امام حسین(علیه السلام) را صرف کرده نماز میخوانند و پراکنده میشوند. این مراسم به همین شکل هنوز کم و بیش انجام میشود. که البته سادات معظم سنگلاخ در ایران به شیوه معمول شیعیان ایران مراسمات خود را برگزار میکنند.
قابل ذکر است که قبل از منبر رفتن ملای خاتم و حتی برخی افراد قبل از او، کسانی که ذکر صلوات منظوم پای منبر را حفظ کرده اند با شيوة مخصوص نشسته یا ایستاده می خوانند و خواننده گاهی منقلب میشود. یکی از ذکرهای صلوات به این شرح است:
ای ماه بنى هاشم خورشيد لقا عباس
اى نور دل حيدر شمع شهدا عباس
زنجير به پا داريم، صد جور وجفا داريم
زنجیر ز پا بگشا، از بهر خدا عباس
تو درس وفا دادى، با دست جدا دادى
بی دست شدی رهرو، در راه خدا عباس
از محنت و درد و غم، ما رو به تو آوردیم
دست من مسکین گير از بهر خدا عباس
بگشا کام و زبان تا که تو دارى حركات
فرق سر تا به كف پاى محمد (ص) صلوات!
افرادی که ذکر صلوات را میخوانند به نام «صلوات گوی» یاد میشوند و صلوات گویی در همه مراسم عزاداری و سخنرانى در مناطق مختلف كشور رواج دارد. برخى آنها دعاهاى متفاوتى را در پایان ذکر صلوات میخوانند مانند:
بار الها نشود لال به هنگام وفات
هر زبانی که فرستد به محمد(ص) صلوات
در سنگلاخ جلسات منقبت خوانى هم به مناسبت هاى مختلف مانند ساير مناطق برگزار میشود که نیازی به توضیح آن در اینجا نیست. منقبت خوان نامی سنگلاخ که در سطح شهر کابل شهرت داشت مرحوم سيدحيدر مشهور به «سیدحیدر مست» بود( با کلیک روی این لینک با این شخصیت عرفانی آشنایی پیدا کنید). در حال حاضر سادات معظم سنگلاخ زیادی منقبت خوانی میکنند که هرکدام از جایگاه ویژه ای در بین سادات معظم سنگلاخ برخوردار هستند.
هیئات مذهبی سادات سنکلاخ:
- حرم مطهر حضرت سید شاه قباد ولی (ره) سنگلاخ
- مسجد جامع حضرت سید شاه قباد ولی قلعه شاه سنگلاخ
- تکیه خانه دره حصار سنگلاخ
- تکیه خانه سر ریگی سنگلاخ
- تکیه خانه سرخ گلک سنگلاخ
- تکیه خانه ملاخیل سنگلاخ
- مسجد پیوندا
- مسجد سرگردون
- مسجد امام رضا خوشحال خان
- مسجد محمدیه خوشحال خان
- مسجد سید شاه قباد ولی (ره) جرنیل
- مسجد امام زین العابدین علیه السلام
- مسجد امام زمان (عج) خوشحال خان
- هیئت سید شاه قباد ولی (ره) تهران
- هیئت ذوالفقار تهران
- هیئت ثارالله تهران
- هیئت بنی فاطمه تهران
- هیئت مکتب الحسین تهران
- هیئت سیدالشهدا تهران
- هیئت باب الحوائج تهران
- هیئت سیدالشهدا علی آباد قاجار
اﮔﺮ در این مطلب احتمالا مطلبی از جا افتاده است و یادآوری نشده است, سادات محترم میتوانند با شبکات اجتماعی یا از طریق ایمیل و نظرات و مطالب شان را بیان کنند تا به این مقاله اضافه گردد.
کپی برداری از این مطلب با ذکر آدرس سایت www.sanglakh.com بلامانع میباشد.
(( ربنا و اجعلنا مسلمین لک و من ذریتنا امة مسلمة لک و ارنا منا سکنا و تب علینا ))
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم