بسم الله الرحمن الرحیم
سادات پشتون کُنَر, متشکل از سه شاخه است. شاخه اول و مهمترین آن ها از نسل سید علی ترمذی است, که بیشتر از همه شهرت داشته و در تحولات سیاسی و اجتماعی کنر و منطقه نقش تاریخی دارد. نسب این شاخه به امام علی النقی علیه السلام میرسد و اعقاب آن سادات نقوی محسوب میشوند. شاخه دوم که بعد از قوم صافی دومین قوم بزرگ در کنر را تشکیل میدهد از نسل سید محمد گیسودراز و فرزندان وردک هستند که نسب شان به امام جعفر صادق علیه السلام میرسد, و شاخه سوم از نسل شیخ عبدالقادر گیلانی (جیلانی) است که نسب او به امام حسن مجتبی علیه السلام وصل میشود. اعقاب این شاخه مشهور به سادات قادریه یا سادات غوثیه نیز هستند. سید شمس الدین مجروح و سید محی الدین هاشمی, از سادات قادریه کنر بودند.
سید جمال الدین افغانی, در رابطه با سادات پشتون و کنر چنین نوشته است: از طوایف موجوده در بلاد افغان, یکی طایفه شرفا (اولاد علی بن ابیطالب رضی الله عنه) موسوم به سادات میباشند. برخی از این طوایف پشتک از نواحی قندهار و بعضی در کنر جلال آباد سکونت دارند, چنانچه شرفای کنر از عهد بابرشاه تا امروز کبرا و عظما بوده است و افغان ها به این طایفه نهایت عقیده دارند. عادات, اخلاق و لباس این طایفه مانند افغان هاست. سید جمال الدین, 184
اولاده سید علی ترمذی
اولاده ی ایشان در ولایت کنر در مناطق برنرنگ, کوزنرنگ, شین کورک, دوشاخیل, یوسف زی, عبدالرحیم زی, خافی خیل, یارگل, خاص کنر, لودین, بزرگ خیل, الکوزی, ملک زی, و موسی خیل سکونت دارند, اما سکونت گاه اصلی آنها منطقه پَشَد یا پَشَت است که امیر سید محمود پاچا کنری و اجدادش در آنجا سکونت داشتند.
آرامگاه سید مصطفی بابا جد بزرگ سادات ترمذی کنر در منطقه دونهی پشد در کنار چپ رودخانه کنر واقع شده است که زیارتگاه است. همچنین آرامگاه سید بی بی, از سادات کنر در قلعه زمان شاه کابل, قرار دارد که مردم به زیارت او میروند.
سادات ترمذی کنر, سال ها بر شمال شرق افغانستان تا رود سند در پاکستان امروزی حکومت میکردند و مردمان شجاع و متدین هستند. سادات کنر در مجموع از هر شاخه ای در سه جنگ افغانستان با انگلیس برای کسب استقلال, پرچم جهاد را برافراشتند و با ایجاد لشکر قومی با نیروهای متجاوز و اشغالگر انگلیس جنگیدند. در جنگ اول شخصیت هایی چون سید هاشم پاچا کنری و در جنگ سوم مشهور به جنگ استقلال است سید میر صاحب جان پاچا, مشهور به شیخ پاچای اسلام پوری کارنامه های درخشانی به جا گذاشتند.
در این جنگ هم چنین جنرال سید حسن خان و سید عبدالصمد پاچا, در جبهه ی تل, در مقابله با نیروهای دشمن به شجاعت و پایمردی شهرت یافتند.
هم زمان با مشارکت سادات کنر در جهاد مردم افغانستان علیه انگلیس, آن عده از سادات کنر که در سرزمین تحت اشغال انگلیس ها در آن زمان که در حال حاضر کشور پاکستان است, زندگی میکردند نیز پرچم جهاد برافراشتند و با اشغالگران اعلان جنگ دادند. در این جهاد عده ای از سادات از جمله سید عمرشاه برادر امیر سید اکبر شاه که مقام امارت داشت به شهادت رسیدند.
در جنبش مشروطه خواهی افغانستان در زمان امیر حبیب الله خان, فرهیختگان سادات کنر, نقش برازنده ای داشتند. میرسید قاسم خان کنری یکی از متفکران و اعضای فعال مشروطه اول بود که به مدت دو سال زندانی شد. میر سید قاسم خان از چارباغ لغمان بود, که اصالتا به سادات کنر تعلق داشت.
شخصیت ها و مشاهیر سادات کنر
شخصیت های سادات کنر نه تنها در افغانستان بلکه بیشتر از آن در پاکستان شهرت تاریخی دارند که معرفی آنها کتاب مستقلی می خواهد. در این مقاله در چندین بخش به سادات کنر در افغانستان پرداخته میشود که اسامی برخی مشاهیر آن عبارتند از: سید علی ترمذی (پیر بابا), سید مصطفی بابا, امیر سید محمود پاچا کنری, سید هاشم پاچا کنری, سید عبدالصمد پاچا, ژنرال سید حسن شیون, میر سید قاسم خان, سید غلام حیدر پاچا, سید جمال پاچا مشهور به سید خاکستری, فرقه مشر سید حسن, سیده بی بی, سید ابراهیم قریشی, سید حبیب نیک بین, دکتر سید حسین قریشی, سید شمس الدین مجروح – وزیر عدلیه اسبق, دکتر سید بهاءالدین مجروح, سید محی الدین هاشمی, حاجی سخی داد مشوانی, سید جلال- حاکم کلان کنرها, سید نظیف پاچا, دگروال سید محمد, جنرال سید صالح-لوی درستیز, سید امیر-قوماندان امنیه شرقی, دگروال سید علی پیرطریقت, داکتر سید عبدالله روغ, جنرال سید شریف سریاور نادرخان, داکتر سید حمیدالله روغ, انجینیر سید اسدالله روغ, دگروال سید عبدالوهاب, سید عبدالرزاق-رئیس ارزاق, سید محمد امین مسعود مشهور به حاکم چهاردهی-مدیر عمومی وزارت خارجه, حبیبه صمدی-مدیر لیسه زرغونه, داکتر زرینه, داکتر سید محمد حیدر مسعود, داکتر سید مصطفی مسعود, داکتر سید خلیل الله هاشمیان, سید غلام محمد پاچا-شاعر پشتو و صاحب دیوان شعر, سید محمد حسین پاچا-مقرب دربارهای امیر حبیب الله, امان الله و نادرشاه, سید سلطان احمد مشهور به سید شربت پاچا-رئیس حربیه زمان ظاهر شاه و شاعر انقلابی عضو نهضت مشروطه, سید میاجان پاچا که به دستور هاشم خان صدراعظم وقت در زندان دهمزنگ شهید شد, سید محمد فاران, سید مسعود پوهنیار و …
ادامه دارد…
اﮔﺮ در این مطلب احتمالا مطلبی از جا افتاده است و یادآوری نشده است, سادات محترم میتوانند با شبکات اجتماعی یا از طریق ایمیل و نظرات و مطالب شان را بیان کنند تا به این مقاله اضافه گردد.
کپی برداری از این مطلب با ذکر آدرس سایت www.sanglakh.com بلامانع میباشد.
(( ربنا و اجعلنا مسلمین لک و من ذریتنا امة مسلمة لک و ارنا منا سکنا و تب علینا ))
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم