بسم الله الرحمن الرحیم
حاجی ملک میرحسین, فرزند کربلایی ملک سید شاه پسند, در سال 1322 خورشیدی, در بالاکوه در سرای در دره سنگلاخ به دنیا آمد. او تحصیلات ابتدایی در حد خواندن و نوشتن را در مسجد منطقه فرا گرفت و در نوجوانی به کار اقتصادی مشغول شد. ملک میرحسین بخاطر هوش و جراتی که داشت هم زمان با کار اقتصادی به مرور زمان درگیر مسائل اجتماعی شد و در سال 1354 که پدرش بخاطر پیری استعفا داد, مردم او را به عنوان ملک, که یک مقام ارتباطی بین مردم و دولت بود, برگزیدند.
حاجی ملک میرحسین در سن 32 سالگی در اوج جوانی با مسائل اجتماعی, امنیتی و اداری آشنا شده و در چند رویداد مهم منطقوی با شرکت مجدانه و تلاش زیاد در صف بزرگان این دره قرار گرفت.
یکی از کارهای مهم حاجی ملک میرحسین زمانی بود که در سال 1353 کوچی ها برخلاف تعهد تاریخی شان به شاه فیروزخان غازی رحمت الله علیه, بعد از شهادت شاه نوازخان شهید رحمت الله علیه, به چراگاه های کوههای سنگلاخ تجاوز کردند. ملک میرحسین با جمعی از دیگر سنگلاخی ها در برابر تجاوز کوچی ها ایستادگی نمودند, اما حکومت سردار محمد داود خان, رئیس جمهور کودتایی اسبق افغانستان, این ایستادگی را شورش در برابر دولت قلمداد کرده و با فرستادن قوای امنیتی, دوازده نفر از مدافعین را دستگیر و زندانی نمودند و چراگاه ها را به زور در اختیار کوچی ها قرار دادند. زمانی که ملک میرحسین را نزد سردار داودخان بردند, او به دفاع از حق مردم سنگلاخ پرداخته و کوچی ها را متجاوز خواند که خشم داوود خان را برانگیخت, چنان که داوود خان خودش او را به شدت مورد لت و کوب قرار داد که زخمی شده و به شفاخانه انتقال یافت. گرچه داوود خان بعدا از ملک میرحسین دلجویی کرد, اما از تجاوز کوچی ها جلوگیری نشد.
بار دیگر در سال 1356 که کوچی ها از چراگاه های کوههای سنگلاخ به زور استفاده می کردند, ملک میرحسین با چند نفر دیگر به مقابله با کوچی ها برخواست, و چون کوچی ها مسلح بودند, یکی از مدافعین بی سلاح سنگلاخ بنام سید شاه حسین فرزند سید فقیر از منطقه گیرو ناجوانمردانه کشته شد. اعتراض سنگلاخی ها به جایی نرسید و والی وقت که یک قندهاری بود بخش مهمی از چراگاه های دره ذاکر را در اختیار کوچی ها قرار داد.
مهمترین کار ملک میر حسین آن بود که در برابر ادعا و دعوای ناحق قوم خروتی, در رابطه با زمین های آهنگران که سنگلاخی ها در سال 1352 از شخص سردار محمد داوود و برادرش محمد نعیم خان خریداری کرده بودند, تلاش زیادی کرد. در اثر تلاش ملک میرحسین و صاحبان زمین خریداری شده در طی چهارسال, محاکم ثلاثه افغانستان به نفع سنگلاخی ها رای داد, در حالی که سرمایه دار بزرگ کوچی به نام غلام سرور ناشر, رئیس شرکت اسپین زر که در دستگاه دولت نفوذ داشت و به داوود خان هم نزدیک بود از خروتی ها حمایت همه جانبه میکرد. سنگلاخی ها علاوه بر پرداخت قیمت زمین ها, مبالغ هنگفتی را صرف چهارسال دعوای حقوقی و قاضی ها و محاکم نمودند تا توانستند به حق خود برسند.
گفتنی است که در زمان خانه نشینی سردار محمد داوودخان در دوره پادشاهی ظاهرشاه, ده نفر سنگلاخی از جمله حاجی برات, حاجی غلام حسن, حاجی سید علی جان, ملک میرزا سعید, کربلایی عبدالحسین, کربلایی محمد حسن, حاجی حسین, حاجی احمد علی شاه و غلام حسین, حدود 800 جریب زمین داوود خان و برادرش نعیم خان را که در اصل متعلق به سنگلاخی ها بود و توسط دولت وقت غصب شده بود در سال 1352 خریداری کرده بودند که با مخالفت خروتی ها مواجه شدند, اما دعوا را بردند.
حاجی ملک میر حسین بعد از کودتای کمونیستی هفتم ثور و اشغال افغانستان توسط روس ها, در سال 1358 به مجاهدین پیوست و شکل گیری و تقویت پایگاه حرکت اسلامی افغانستان در سنگلاخ نقش مهمی ایفا کرد. او تا سال 1364 به همکاری خود با حرکت اسلامی ادامه داد, اما در سال 1365 اقدام به تاسیس پایگاه جهادی مستقل نمود و از طریق حاجی عبدالحق قومندان حزب اسلامی مولوی یونس خالص مسلح شد. ملک میرحسین پایگاه جدید را در منطقه بالا کوه در درسرای تاسیس کرد, اما به زودی با مخالفت پایگاه های حرکت اسلامی و بخصوص مسئولان ان آقای سید نبی سخنور و سید گل آغا علوی روبرو شد.
اختلاف و درگیری میان نیروهای حاجی ملک میر حسین از یک سو و نیروهای مشترک سخنور, علوی و انوری از سوی دیگر شدت گرفت که در نتیجه آن قومندان سید غلامی سخی برادر حاجی ملک میرحسین و یک سرگروه نیروهایش به نام سید ابوالحسین رضوی کشته شدند.
ملک میر حسین با نیروهایش مجبور به ترک سنگلاخ و استقرار در دره میدان شد. او مناطق سنگیر خیل میدان و کوتل سفید خاک نیروهایش را مستقر کرد و از آنجا علیه نیروهای روسی و دولتی عملیاتی را در سال 1367 در مناطق دره پشه یی خواجه لکن و شق دوشنبه, در پغمان سازمان داد. در این مناطق چند تن از مجاهدین همکار و آشنا با ملک میر حسین به نام های عبدالخالق مبارز, عابدین, ناصری, حسنی, میرزا علی یار, محمد زمان, محمد و سید انور به شهادت رسیدند. در سنگرهای پغمان نیر در سنگری بنام صغیرک چهار نفر مجاهد جبهه حاجی ملک میر حسین به نام های حکیم, عبدالحسین, شیر حسین, خواجه اکرام, غلام بهائ الدین و سید شاه حسن به شهادت رسیدند.
همچنین در همی سال حاجی ملک میر حسین در جنگ خوست برای دفاع از مولوی جلال الدین حقانی قومندان برجسته مولوی یونس خالص که بعدا زا فرماندهان و رهبران برجسته تحریک اسلامی طالبان با سی تن از مجاهدینش شرکت نمود.
ملک میرحسین در سال 1368 از دره میدان به سرچشمه رفت و در آنجا در صف قومندان مشهور سازمان نصر, شهید حاجی عبدالحسین محمد قرار گرفت, او در همان سال در اولین کنگره حزب وحدت و در زمره قومندانان سازمان نصر در بامیان شرکت نمود و در شورای ولایتی حزب وحدت تنظیم شد.
ملک میر حسین ضمن شرکت در فتح میدان شهر در سال 1371, لوای یازده که در نزدیکی چهار راه قنبر در غرب شهر کابل قرار داشت را هم به تصرف خود درآورد و در چارچوب حزب وحدت و با مجاهدین سنگلاخ از این لوا و مناطق اطراف آن محافظت میکرد. زمانی که اقای عبدالعلی مزاری تصمیم به انحصار قدرت حزبی و استفاده از نیروهای نظامی دولت ساقط شده کمونیست ها گرفت, با استفاده از زور و فشار, لوای یازده و مناطق تحت کنترل حاجی ملک میر حسین را در اختیار جنرال ها و نظامیانی که اکثر آنها دارای سابقه کمونیستی بودند قرار داد. این جنرال ها و نظامیان حزب وحدت عبارت بودند از جنرال ابوشریف, نبی آواره, جنرال غرجی, قومندان شوخک, جنرال عوض, جنرال پویا از سازمان نصر, جنرال خدایداد هزاره کمونیست خلقی, و جنرال بهرامی. همین جنرال ها و همکاران دیگرشان بودند که سبب سقوط افشار شده و حاجی ملک میر حسین را بی گناه متهم نموده و زندان انداختند اما اتهام خود را ثابت کرده نتوانستند.
مرحوم حاجی ملک میر حسین در سال 2017 چشم از جهان فروبست و یاد و خاطراتش خصوصا غیرت و جوانمردی های ایشان از یاد مردم سنگلاخ نمیرود, خدمات مرحوم حاجی ملک میر حسین آن چنان است که تا امروز سنگلاخی ها در پناه همین دور اندیشی های این بزرگمرد از صدماتی که میتوانست سنگلاخ و جامعه سادات سنگلاخ با آن گریبانگیر باشد, دور هستند. و از بزرگان سنگلاخ تقاضا داریم و از کسانی که خود را در جامعه سنگلاخ ملک معرفی میکنند, جناب ملک میرحسین را الگو خود قرار بدهند تا در جامعه سنگلاخ مورد تقدیر قرار بگیرند.
اﮔﺮ در این مطلب احتمالا مطلبی از جا افتاده است و یادآوری نشده است, سادات محترم میتوانند با شبکات اجتماعی یا از طریق ایمیل و نظرات و مطالب شان را بیان کنند تا به این مقاله اضافه گردد.
کپی برداری از این مطلب با ذکر آدرس سایت www.sanglakh.com بلامانع میباشد.
(( ربنا و اجعلنا مسلمین لک و من ذریتنا امة مسلمة لک و ارنا منا سکنا و تب علینا ))
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم